Námskrá fyrir nýbúakennslu

Í barnasáttmála Sameinuđu ţjóđanna, 29. gr. segir, ađ menntun allra barna skuli miđa ađ ţví ađ "móta virđingu fyrir foreldrum barnsins, menningararfleiđ ţess, tungu og gildismati, ţjóđernislegum gildum ţess lands sem ţađ býr í og ţess er ţađ kann ađ vera upprunniđ frá og fyrir öđrum menningarţáttum sem frábrugđnir eru menningu ţess sjálfs".

Íslenskukennsla fyrir nýbúa ţarf ađ stuđla ađ ţví ađ ţeir:

  • öđlist leikni í ađ tala og skrifa íslensku sem gerir ţeim kleift ađ stunda nám međ íslenskum nemendum á  sama aldri

  • ţjálfist í íslenskri málnotkun svo ađ ţeir geti átt eđlileg samskipti viđ Íslendinga og tekiđ virkan ţátt í íslensku menningar og atvinnulífi
  • fái frćđslu um íslenskt samfélag, íslenska siđi, menningu og landshćtti
  • eigi kost á ađ lesa bókmenntir sem styrkja sjálfsmynd ţeirra og auka hugarflug
  • fái stađgóđa ţekkingu á uppbyggingu íslensks máls
  • einnig er nauđsynlegt ađ nýbúar fái tćkifćri til ađ kynna menningu sína fyrir
  • §öđrum nemendum

Í nýbúakennslu er mikilvćgt ađ sett séu markmiđ og ítarleg námsáćtlun gerđ bćđi til lengri og skemmri tíma. Nauđsynlegt er ađ allir geri sér grein fyrir ađ mikill munur er á íslenskukennslu fyrir nýbúa og kennslu erlendra tungumála. (Sjá rit Ingibjargar Hafstađ : Um kennslu nýbúa)

Lögđ hefur veriđ áhersla á sem mesta samvinnu skóla og heimilis og einnig ađ samhengi sé milli ţess sem fjallađ er um međ nýbúanum í öllu starfi skólans. Bent hefur veriđ á notkun samskiptabóka eđa blađa sem t.d. sérgreinakennarar skrá í ţađ helsta sem gert var í kennslustundinni ţannig ađ bekkjarkennarinn eđa ađrir kennarar geti ţá haldiđ áfram ţar sem frá var horfiđ varđandi ýmis hugtök, í nýju samhengi.


 

Meginţćttir í íslenskunámi nýbúa

Málnotkun

Leggja ţarf áherslu á ađ kenna heiti í nánasta umhverfi barnsins strax í byrjun, bćđi á heimili ţess og í skóla. Kenna ţarf algengar setningar sem koma ţeim ađ gagni í náminu;

  • Ég skil ekki.
  • Ég skil sumt ekki allt.
  • Geturđu sagt ţetta aftur?
  • Hvađ ţýđir ţađ?
  • Viltu ekki tala svona hratt?
  • Viltu tala hćgar?
  • Geturđu útskýrt hvađ ţetta ţýđir?
  • Geturđu teiknađ ţađ?

Nemandinn finnur fljótt ţörf fyrir ađ geta gefiđ upplýsingar, veriđ sammála eđa ósammála, afsakađ sig, ţakkađ fyrir sig, spurst fyrir um, fariđ fram á, lofađ, fengiđ leyfi.  Hann ţarf ađ lćra hugtök yfir stćrđ, aldur, liti, samanburđ og tíma.

Búa má til ađstćđur sem líklegt er ađ barniđ lendi í og ćfa ţađ í ađ nota algeng orđasambönd og setningar sem tengjast ţeim.  Dćmi um ađstćđur; ađ spyrja til  vegar, fara í leikfimi, fara í sund, kvarta yfir kennara sínum eđa félaga í bekknum, gera innkaup, hitta nýja krakka.

Ađ sjálfsögđu er ekki kennd hefđbundin málfrćđi, ţ.e. ţjálfun í ađ beygja no. so. eđa lo. heldur ćtti námiđ ađ afmarkast viđ tiltekin atriđi í byrjun, svo  sem nokkur algeng föst orđasambönd. Dćmi um orđasambönd sem ćskilegt er ađ kenna strax í byrjun eru; Ég er ađ ...., ég er búinn ađ ....., ég ćtla ađ ....... nái barniđ tökum á ţeim  getur ţađ tjáđ sig í nútíđ og ţátíđ án ţess ađ hafa vald á beygingu sagnorđa. Nefnt hefur veriđ ađ ekki sé til of mikils mćlst ađ barniđ lćri allt ađ tíu sagnir á dag í byrjun ef námiđ er byggt markvisst upp. Ţetta er ađ sjálfsögđu einstaklingsbundiđ og nauđsynlegt ađ hafa í huga ađ barn frá Evrópu er líklegt til ađ ná fyrr tökum á málinu en barn frá Asíu.

Margar íslenskar námsbćkur eru allt of erfiđar fyrir nýbúa.  Mikilvćgt er ađ kennarar taki saman efni tímans í einföldu máli ţar sem öll helstu atriđin koma fram. Hćgt er ađ láta barniđ endursegja til ađ ganga úr skugga um ađ ţađ hafi skiliđ.  Rétt er ađ benda á ađ mikiđ af almennu námsefni er til á hljóđbókum sem hentugt er ađ nota međ nýbúum eftir ađ efniđ hefur veriđ útskýrt.

Börn sem hafa íslensku ađ móđurmáli heyra hana talađa allt frá fćđingu.  Ţau fá tíma til ađ skynja, skilja, íhuga og tjá sig á málinu áđur en ţau lćra ađ lesa ţađ. Ţegar ţau hefja lestrarnám ţekkja ţau megniđ af orđunum sem mćta ţeim viđ lesturinn.  Hins vegar lćra margir nýbúar ekki ađ lesa á móđurmáli sínu heldur á máli sem ţeir hafa lítiđ vald á.  Samkvćmt niđurstöđum rannsókna er mćlt međ ef nokkur kostur er ađ nýbúinn lćri fyrst ađ lesa á móđurmáli sínu.

Flestir nýbúar ţurfa sérstaka ađstođ viđ námiđ.  Hugtakanám og skilningur er undirstađa alls náms og á ţađ ţarf ađ leggja ríka áherslu allt frá upphafi.

Fjöldi rannsókna sýnir ađ sjálfstraust og sterk sjálfsmynd eru eiginleikar sem gagnast mönnum hvađ best í námi og komiđ hefur í ljós ađ ekki ţarf nauđsynlega ađ vera fylgni milli greindarvísitölu og árangurs í tungumálum.  Nemandi sem á auđvelt međ ađ tileinka sér nýtt tungumál hefur ađ jafnađi mikiđ sjálfstraust og er djarfur og ófeiminn.  Hins vegar hefur komiđ í ljós ađ mörgum nýbúum, sem hafa mćlst međ háa greindarvísitölu en hafa jafnframt lélega sjálfsmynd, hefur ekki tekist ađ tileinka sér tungumál gestgjafalandsins eins fljótt og viđ mćtti búast. Lćrđur mađur sagđi ađ ţađ vćri útbreiddur misskilningur ađ fólk lćrđi af mistökum sínum, stađreyndin vćri sú ađ fólk lćrđi fyrst og fremst af velgengni sinni og sigrum. Í ţessari fullyrđingu felst sannleikur sem allir kennarar ćttu ađ hafa í huga. Ţ.e. nemendur lćra mest af sigrum sínum.

 

Valsárskóli  |  Svalbarđsströnd |  601 Akureyri  |  S. 464 5510  |  valsarskoli@svalbardsstrond.is
Leikskólinn Álfaborg  |  Svalbarđsströnd  |  601 Akureyri  |  S. 464 5505 |  alfaborg@svalbardsstrond.is
Tónlistaskóli Svalbarđsstrandar |  Svalbarđsströnd  |  601 Akureyri  |  S. 464 5519 | tonlist@svalbardsstrond.is 
VINABORG – VISTUN | S. 464 5517